Een injectie verandert muiscellen in immuunwapen tegen kanker dankzij nieuwe therapie
Er wordt een revolutionaire gentherapietechniek ontwikkeld die immuuncellen rechtstreeks in het lichaam herprogrammeert zodat ze kankertumoren aanvallen. Deze nieuwe aanpak kan kankerbehandelingen toegankelijker en betaalbaarder maken, wat een belangrijke ontwikkeling is in de strijd tegen kanker.
Hoe CAR‑T-therapie nu werkt: complex en duur
De huidige CAR‑T-therapie, een vorm van immunotherapie, is een ingewikkeld en duur traject. Het acroniem “CAR” staat voor Chimeric Antigen Receptor. Artsen nemen T-lymfocyten van een patiënt af en laten die gespecialiseerde witte bloedcellen in het lab veranderen door er een kunstmatige CAR-receptor in te brengen. Daarna worden de aangepaste cellen teruggegeven aan de patiënt.
Patiënten krijgen meestal eerst chemotherapie om ruimte in het beenmerg te maken voor deze gemodificeerde cellen. Het hele proces vergt gespecialiseerde faciliteiten die bijna alleen in grote kankercentra te vinden zijn, wat de toegankelijkheid beperkt. Bovendien duurt het traject weken en kost het tussen de € 368.000 en € 460.000 per patiënt in de Verenigde Staten. De willekeurige insertie van het CAR-gen kan in zeldzame gevallen zelfs secundaire tumoren veroorzaken.
Nieuwe methode in onderzoek: in vivo herprogrammeren
Een team onder leiding van Justin Eyquem van de University of California, San Francisco (UCSF) ontwikkelt een techniek om CAR‑T-cellen direct in het lichaam te maken. De methode gebruikt twee nanopartikels die in het bloed worden geïnjecteerd. Het eerste deeltje brengt de CRISPR‑Cas9-bewerkingsmachinerie naar T-lymfocyten in het lichaam. Het tweede deeltje levert het DNA van de CAR-receptor.
Dankzij CRISPR kan het CAR‑DNA op een vooraf bepaalde plek in het genoom worden ingebouwd, wat een veiliger alternatief biedt zonder het risico van secundaire tumoren.
Veelbelovende resultaten bij dierproeven
De effectiviteit van deze in‑vivo‑techniek is al aangetoond in dierproeven. Een studie, gepubliceerd op 18 maart in Nature, laat zien dat één injectie van het twee‑deeltjessysteem alle detecteerbare sporen van leukemie bij muizen uitroeide in minder dan twee weken. De methode bleek ook werkzaam tegen multipel myeloom en tegen solide tumoren zoals sarcomen, vormen waar traditionele CAR‑T-therapieën vaak tekortschieten.
In sommige organen bestormden de in vivo geproduceerde CAR‑T-cellen tot 40% van de immuuncellen, wat wijst op een sterke immuunreactie.
Vertaling naar mensen en wat dat kan betekenen
Er zijn in de VS al zeven goedgekeurde CAR‑T-therapieën, en deze vernieuwingen bieden hoop op een bredere toepassing, ook voor solide tumoren (die het grootste deel vormen van de jaarlijks wereldwijd gediagnosticeerde kankers), net zoals screenings voor dikkedarmkanker bijdragen aan het verminderen van sterfte. Het team heeft Azalea Therapeutics opgericht om deze technologie naar klinische proeven bij mensen te brengen.
Als de methode ook bij mensen werkt, kunnen productie- en wachttijden flink korter worden. Eén injectie zou weken van laboratoriummanipulatie kunnen vervangen, met mogelijk lagere behandelingskosten tot gevolg. Justin Eyquem suggereert dat ziekenhuizen zo levensreddende therapieën breder zouden kunnen aanbieden in plaats van alleen in gespecialiseerde centra.
Deze nieuwe benadering van gentherapie heeft het potentieel om kankerbehandelingen ingrijpend te veranderen, de toegang tot zorg te vergroten en de financiële last voor patiënten aanzienlijk te verlichten. Met toekomstige klinische proeven kan deze techniek een belangrijke rol spelen in het verbeteren van de kankerzorg wereldwijd.