Waarom mensen helpen
Francisco Tabernero, psycholoog, benadrukt dat simpele gebaren — bijvoorbeeld snel borden opruimen — meer betekenen dan alleen goede manieren. Hij noemt dit soort gedrag “passieve assertiviteit”, waarbij mensen anderen helpen maar hun eigen gevoelens soms naar de achtergrond schuiven. Volgens Tabernero is vrijwillige hulp een vorm van prosociaal gedrag: “handelingen gedaan zonder iets terug te verwachten”.
Zo’n gedrag weerspiegelt vaak eigenschappen als empathie en altruïsme. Maar er kunnen ook andere motieven meespelen, zoals sociale angst of de behoefte aan goedkeuring. De veelzijdigheid van deze handelingen laat zien hoe complex menselijk gedrag is; dezelfde handeling kan bij verschillende mensen voortkomen uit heel verschillende drijfveren.
Prosociaal gedrag op het werk
Een meta-analyse, gepubliceerd in de Journal of Applied Psychology, onderzocht meer dan 9.800 werknemers. Die studie concludeerde dat werknemers die prosociale daden verrichten — bijvoorbeeld collega’s vrijwillig helpen — bijdragen aan meer teamproductiviteit en samenhang.
Onderzoek van de Harvard Business School toont daarnaast aan dat teams met meer coöperatieve leden een 16% toename in productiviteit en een 12% verbetering in teamwork ervoeren. Werkgevers waarderen daarom medewerkers die bereid zijn kleine, onopgemerkte taken op te pakken, omdat dat zachte vaardigheden zoals behulpzaamheid en sociale verantwoordelijkheid laat zien.
Wat mensen drijft
Hoewel veel mensen helpen uit empathie en altruïsme, kunnen anderen gemotiveerd zijn door innerlijke spanning of een voorkeur voor orde. Vrijwillig helpen kan ook voortkomen uit persoonlijkheidsontwikkeling die vroeg in het leven begint, of uit een wens om de gemeenschap te versterken.
Naarmate empathie en sociale verantwoordelijkheid lopen motivaties uiteen van een drang naar goedkeuring tot de behoefte negatieve sociale beoordelingen te vermijden. Daardoor bewegen deze daden zich vaak in de grijze zone tussen puur altruïstisch gedrag en persoonlijke belangen.
Terugkijken en persoonlijke ervaringen
Veel van deze observaties zijn anekdotisch, maar ze geven waardevolle inzichten in de sociale dynamiek en persoonlijke waarden achter dagelijkse gebaren van vriendelijkheid. De auteur van de tekst, hoewel naamloos, nodigt lezers uit om over hun eigen ervaringen na te denken. “Heb je ooit iemand snel borden zien opruimen?” vraagt de verteller, een uitnodiging om persoonlijke verhalen en gedachten te delen.
Door wetenschappelijk onderzoek en persoonlijke reflectie naast elkaar te zetten, wordt duidelijk dat ogenschijnlijk triviale handelingen diep verankerd zijn in wie we zijn en hoe we met anderen omgaan. Wie deze nuances begrijpt, krijgt niet alleen meer zicht op de mensen om zich heen, maar voelt zich misschien ook aangespoord om zelf kleine, positieve veranderingen in het dagelijks leven door te voeren.
Met deze inzichten in het achterhoofd worden we aangespoord bewuster na te denken over hoe we dagelijks met anderen omgaan en hoe dat het leven van onszelf en dat van anderen kan verbeteren.
