Hoe ze hem ontdekten en wat het over de geschiedenis vertelt
Op 11 maart 2026, na jaren van studie, werd deze opmerkelijke vondst bekendgemaakt door wetenschappers. De Groenlandse haai, ook bekend als “tiburón de Groenlandia” in het Spaans, leeft in de diepste en koudste delen van de Noordelijke IJszee. De oudste haai, waarvan het geboortejaar rond 1627 wordt geschat, leefde dus al tijdens de vroege koloniale periode in Amerika en biedt daarmee een interessant historisch perspectief.
Het onderzoek naar de leeftijd van deze haai werd al eerder gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Science in 2016. In die studie werden 28 exemplaren onderzocht; de monsters kwamen per ongeluk binnen als bijvangst door vissers. Het internationale onderzoeksteam vond het grootste exemplaar, langer dan 5 meter, met behulp van innovatieve onderzoeksmethoden.
Hoe ze de leeftijd bepaalden
De leeftijd van de Groenlandse haaien werd bepaald met radiokoolstofdatering. Hierbij keken de onderzoekers specifiek naar het ooglensweefsel, één van de weinige weefsels die vanaf de geboorte niet vernieuwt. Door koolstofniveaus uit verschillende historische periodes met elkaar te vergelijken, konden de wetenschappers de ouderdom van de haaien schatten. De gemiddelde geschatte leeftijd van de onderzochte exemplaren was ten minste 272 jaar, terwijl de oudste haai werd geschat op maar liefst 399 jaar. Deze haaien staan daarmee bekend om hun extreem hoge levensverwachting.
Biologie en opvallende eigenschappen
Groenlandse haaien zijn reuzen van de zee en hun dieet bestaat uit allerlei zeedieren, wat hun rol in mariene ecosystemen benadrukt. Ze kunnen tot 7 meter lang worden en meer dan 1 000 kilogram wegen. Ondanks hun imposante formaat zijn het zeer langzame zwemmers, met snelheden van minder dan 2 km/h. Hun dieet bestaat uit allerlei zeedieren, zoals vissen, zeehonden, inktvissen en organisch materiaal. Het zijn ovovivipare dieren (ze broeden hun eieren inwendig uit), wat betekent dat hun voortplanting niet vaak voorkomt.
Hun aanpassingen aan extreme kou maken ze interessante studiesubjecten: ze groeien langzaam, met slechts ongeveer 1 cm per jaar, en bereiken seksuele volwassenheid pas rond de 150 jaar. Ze komen voor op dieptes tot meer dan 2 000 meter, en hun lage metabolisme helpt bij het beperken van celschade in de loop der tijd.
Bedreigingen en waarom vervolgonderzoek nodig is
De Groenlandse haai krijgt te maken met bedreigingen zoals bijvangst in de visserij, klimaatverandering en toenemende vervuiling in het Arctisch gebied. Dat maakt het des te belangrijker om deze dieren beter te beschermen en te begrijpen, vooral gezien wat ze kunnen bijdragen aan de wetenschap.
Hun vermogen om DNA-schade te repareren en weefselfuncties langer te behouden trekt de aandacht van wetenschappers wereldwijd, wat verband houdt met de genetische erfenis.
Met deze ontdekkingen biedt de Groenlandse haai niet alleen een kijkje in het verleden, maar kan hij ook helpen om veroudering beter te doorgronden, mogelijk met lessen die relevant zijn voor mensen. De wetenschap vraagt zich af wat we kunnen leren van zulke extreme leeftijden en hoe die kennis ons kan helpen in onze zoektocht naar inzichten over veroudering.
