“In tal van huizen houden ze bij hoeveel tijd ik nodig heb om water te drinken, klaagt schoonmaakhulp”
Werken in de schoonmaaksector is voor velen de toegangspoort tot de arbeidsmarkt, vooral voor vrouwen en migranten. Toch blijft de werkomgeving vaak uitdagend en soms ontmoedigend. Huishoudelijk werk zit vol lagen van sociale ongelijkheid en economische noodzaak, iets wat je terugziet in landen als Spanje en Duitsland.
Cristina: zo ziet het er in Spanje uit
Cristina heeft een universitair diploma en werkt momenteel als schoonmaakkracht in Spanje. Ondanks haar hoge opleidingsniveau loopt ze tegen moeilijke en soms vernederende situaties aan bij sommige werkgevers en klanten. Cristina vertelde aan “Noticias Trabajo” dat sommige mensen haar maar € 10 per uur aanbieden, alsof ze haar een gunst doen. Nog verontrustender is de controle in sommige huishoudens: ze meten zelfs de tijd die ze nodig heeft om water te drinken.
Ze noemt ook extreem veeleisende opdrachten, zoals het dweilen van de vloer op haar knieën — iets wat zij als moderne “slavernij” bestempelt. Tegelijkertijd geeft ze aan dat ze ook waardering en erkenning krijgt voor haar werk, en dat dat een positief gevoel kan geven.
In Spanje is de schoonmaak- en zorgsector inderdaad een van de belangrijkste toegangspoorten tot werk voor vrouwen, vooral voor migranten. Steeds meer Spaanse vrouwen vinden daarnaast ook hun weg naar deze sector. Opvallend is dat veel van deze vrouwen kwalificaties hebben die ver boven wat hun huidige functie vereist liggen.
Duitsland: informele arbeid en statistieken
Volgens een IW-studie hebben meer dan 4 miljoen huishoudens in Duitsland een schoonmaak- of huishoudhulp in dienst. Uit die studie blijkt dat maar liefst 90% van deze hulpen zwart werkt (dus niet officieel geregistreerd). Slechts een klein deel, ongeveer 250.000 minijobs (kleine, vaak laagbetaalde deeltijdbanen), is officieel gemeld.
Dit informele karakter brengt risico’s met zich mee, zoals gebrek aan werkzekerheid en sociale bescherming voor werknemers. In ongeveer 2,9 miljoen huishoudens wordt regelmatig of af en toe een schoonmaakhulp ingehuurd. Het ontbreken van officiële registratie wijst op een bredere neiging om fiscale en sociale verplichtingen te vermijden, en dat heeft gevolgen voor de financiële stabiliteit van mensen en gezinnen in deze sector.
Hoe psychologie en neurowetenschap ernaar kijken
Er zijn ook psychologische en neurowetenschappelijke inzichten die anders naar huishoudelijk werk kijken. Neurowetenschapper Ramón Velazquez, in een gesprek met “i news”, legt uit waarom huishoudelijk werk vaak als eindeloos en ondankbaar wordt ervaren: het brein ontvangt geen duidelijk beloningssignaal. Maar hij zegt ook dat als taken bewust als waardevol en zinvol worden gezien, ze juist stress kunnen verminderen en gelukshormonen kunnen vrijmaken.
Kleine dingen helpen daarbij: muziek of aangename geuren kunnen die positieve effecten versterken. Deze inzichten wijzen erop dat beleving en perceptie een grote rol spelen in werkplezier, zelfs bij taken die traditioneel als eentonig worden gezien.
De situatie in Spanje en Duitsland laat een ingewikkelde mix zien van economische noodzaak, toegang tot de arbeidsmarkt en het gevoel erbij te horen. Er zijn duidelijk misstanden en uitdagingen — zoals zichtbaar in Cristina’s verhaal — maar psychologische inzichten bieden ook aanknopingspunten om werkplezier te vergroten, zelfs onder moeilijke omstandigheden.
Het is van belang dat beleidsmakers, werkgevers en de samenleving manieren vinden om erkenning en waardering voor schoonmaakwerk te versterken, niet alleen als een zaak van rechtvaardigheid, maar ook als een stap naar een meer inclusieve en duurzame arbeidsmarkt.