NASA onthult beelden van een uitzonderlijke gebeurtenis gezien door astronauten op het ruimtestation
Op 3 augustus 2026 publiceerde NASA opvallende beelden van lichtverschijnselen die astronauten op het Internationaal Ruimtestation (ISS) vastlegden. Die mysterieuze gloed boven onweersbuien, wetenschappelijk aangeduid als ‘transiënte luminieuze gebeurtenissen’ (TLE’s), trekt zowel wetenschappers als het brede publiek wereldwijd aan.
Wat zijn TLE’s precies?
TLE’s zijn kleurrijke lichtverschijnselen die hoog boven de aarde voorkomen. Tot deze groep behoren onder andere blauwe jets, rode sprites, violette halo’s en ultraviolet ringen. Deze elektrische, vuurwerkachtige uitbarstingen zijn zichtbaar vanaf het ISS, dat zich op ongeveer 408 km hoogte boven de aarde bevindt.
De verschijnselen doen zich voor in verschillende atmosferische lagen. Rode sprites komen bijvoorbeeld voor in de mesosfeer (de middelste laag van de atmosfeer), terwijl blauwe jets vanaf wolkentoppen omhoog schieten richting de lagere stratosfeer, tot hoogtes van ongeveer 88,51 kilometer boven het aardoppervlak.
Zo wordt er vanaf het ISS geobserveerd
Het ISS biedt een uniek uitzicht op deze spektakels. Vanuit de zeven-vensters observatiekoepel (cupola) hebben astronauten een ongeëvenaard zicht op de hemel boven stormen. De waarnemingen worden ondersteund door geavanceerde instrumenten, zoals de Atmosphere, Space Interactions Monitor (ASIM), die sinds 2018 aan een extern platform van het ISS is bevestigd.
ASIM is uitgerust met hoogsnelheidscamera’s en photometers die flitsen vastleggen die korter zijn dan een hartslag en kleiner dan een vingernagel. Dat wordt aangevuld door het ESA Thor-Davis experiment, waarbij bemanningsleden op het ISS met een state-of-the-art camera beelden maken van stormen door het glas van de cupola.
Welke technologieën en samenwerkingen spelen mee
Naast ASIM en Thor-Davis is er ook de Light-1 CubeSat, ontwikkeld in samenwerking met de Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) en universitaire partners. Deze CubeSat, ter grootte van een brood, registreert hoogenergetische fotonen en helpt bij het in kaart brengen van gamma-flitsen over de hele wereld.
Al deze instrumenten en samenwerkingen zijn het resultaat van de inzet van organisaties zoals NASA, de European Space Agency (ESA) en JAXA. Ze werken samen om de mysteries rond transiënte luminieuze gebeurtenissen te ontrafelen en te begrijpen welke gevolgen die verschijnselen hebben voor ruimtemissies en het leven op aarde.
Wat dit kan betekenen voor de toekomst
De waarnemingen van TLE’s hebben verstrekkende gevolgen voor communicatie- en luchtvaarttechnologie. Door de invloed van TLE’s en ELVES (een ander type TLE) op de ionosfeer kunnen radiosignalen verstoord raken, wat risico’s met zich meebrengt voor zowel langeafstandscommunicatie als navigatiesystemen van onderzeeërs. Voor de luchtvaart leveren inzichten over het voorkomen van blauwe jets en gamma-flitsen belangrijke veiligheidsgegevens op voor zowel polaire als equatoriale routes.
Verder spelen TLE’s een belangrijke rol in klimaatonderzoek doordat ze stikstofoxiden en andere chemicaliën tussen atmosferische lagen verplaatsen. Een beter begrip van deze verticale menging zal onze klimaatmodellen verbeteren en de voorspelling van toekomstige opwarming verfijnen.
Toekomstplannen omvatten verbeterde detectortechnologieën en een vloot van CubeSats die realtime waarschuwingen kunnen geven aan weer- en satellietdiensten wereldwijd. Deze vooruitgang is van vitaal belang nu het ISS nog tot in het laatste decennium operationeel blijft.
Wetenschappers en ingenieurs blijven onderzoeken hoe deze verschijnselen onze wereld kunnen beïnvloeden. Dit boeiende onderzoek moedigt ons aan om steeds meer te leren over de schitterende natuur van onze planeet, vanuit een perspectief dat maar weinigen hebben meegemaakt.