Hoe afkomst je levensduur kan beïnvloeden
In de studie vergeleken de onderzoekers het DNA van 333 honderdjarigen uit Italië met dat van 690 jongere volwassenen en 103 oude genomen van vroegere populaties. Ze wilden nagaan hoe genetische afkomst veroudering kan sturen. Een opvallende uitkomst was dat oudere genetische componenten, met name die van de Westelijke Jagers-Verzamelaars, een duidelijke invloed hebben op levensduur. Die specifieke componenten verhoogden de kans op een uitzonderlijk lange levensduur met 38%.
Het Italiaanse genetische landschap, gevormd door talloze migraties door de eeuwen heen, biedt een goede mogelijkheid om lagen van oude genetische erfenissen te ontleden. Op 1 januari 2025 stonden 23.548 Italianen van 100 jaar of ouder geregistreerd, waarvan bijna 83% vrouwen. Die demografische samenstelling maakt Italië bijzonder geschikt voor dit soort onderzoek naar levensduur.
Aanpak en technieken
De onderzoekers gebruikten geavanceerde paleogenomica-technieken om hedendaagse genen te vergelijken met paleogenomen. Voor het model werd het DNA van elke deelnemer opgevat als een mengsel van vier genetische componenten: boeren, steppe-herders, jagers-verzamelaars en Iranian-Caucasus-groepen. Ze identificeerden ook het Villabruna-cluster in Italië van ongeveer 14.000 jaar geleden, dat een belangrijke schakel is naar de Westelijke Jagers-Verzamelaars-afkomst.
Een nadere blik op epigenetische veranderingen suggereert dat deze genetische varianten mogelijk adaptieve rollen hadden tijdens perioden van extreme klimaatstress, zoals het Last Glacial Maximum (het Laatste Glaciale Maximum). Zulke varianten konden toen survivalvoordeel bieden door processen als energieopslag en het bestrijden van infecties te verbeteren.
Wat ze vonden en wat het betekent
De koppeling tussen een lange levensduur en varianten van de Westelijke Jagers-Verzamelaars geeft nieuw zicht op biologische mechanismen die de gezondheid op latere leeftijd kunnen bepalen. De studie wijst erop dat deze genetische componenten ontstekingsprocessen, aangeduid als inflammageing, kunnen verminderen — een bekende risicofactor voor ouderdomsziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en dementie.
De onderzoekers corrigeerden hun analyses voor mogelijke verwarrende factoren zoals regionale verschillen en sociaaleconomische omstandigheden, maar benadrukken dat vervolgonderzoek nodig is. Vooral biologische experimenten zijn wenselijk om te testen hoe de gevonden genetische varianten het metabolisme, immuunsysteem en herstel van celschade beïnvloeden.
Er blijven onzekerheden en mogelijke beperkingen. Opvallend was dat de genetische effecten sterker naar voren kwamen bij vrouwen, wat kan wijzen op sekseverschillen in hoe die genetische componenten werken.
Wat onderzoekers hierna willen doen
De studie pleit voor verdere toetsen in verschillende bevolkingsgroepen en regio’s om de bevindingen te bevestigen. Het uitbreiden van datasets om meer langlevende mannen mee te nemen is belangrijk om sekse-specifieke effecten beter te begrijpen. Prof. Cristina Giuliani zegt dat het vinden van oude genetische bijdragen aan levensduur een nieuwe deur opent naar het begrijpen van menselijke veroudering en een sterke stimulans vormt voor toekomstig onderzoek.
Meer inzicht in deze genetische invloeden kan helpen bij het ontwikkelen van strategieën voor gezond ouder worden, juist nu moderne voeding en gezondheidsomstandigheden sterk verschillen van die van duizenden jaren geleden.
