Tijdens de feestdagen: Blijf weg van theelichtjes
Tijdens de advents- en kerstperiode is het gebruikelijk om kaarsen en theelichtjes te branden in miljoenen huishoudens. Ze geven een warme, gezellige gloed, maar recente bevindingen laten zien dat die alledaagse items wel degelijk flinke gevolgen hebben voor gezondheid, milieu en brandveiligheid.
Gezondheid: wat kaarsen en theelichtjes kunnen doen
De Verbraucherzentrale wijst erop dat elk brandend theelicht en elke kaars schadelijke stoffen uitstoten. Daarbij zitten onder meer kooldioxide (CO₂), dat de CO₂-concentratie in huis verhoogt, en stikstofoxiden, die de luchtwegen kunnen irriteren. Ook kunnen roet en fijnstof diep in de longen doordringen, terwijl formaldehyde en PAK (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) kankerverwekkend zijn. Brandende of flakkerende vlammen en zwarte roetvorming verergeren de luchtverontreiniging nog verder. Als preventietip wordt aangeraden de lont vóór elk aansteken te knippen.
Geurkaarsen vormen een extra risico voor de binnenluchtkwaliteit. De Verbraucherzentrale waarschuwt dat sommige geurstoffen allergieën en hoofdpijn kunnen veroorzaken. Chemische stoffen zoals nitro-moschus geurstoffen kunnen zich ophopen in het vetweefsel. Een onderzoek van het Fraunhofer-Institut toonde aan dat geurkaarsen aanzienlijk meer fijnstof en kankerverwekkende stoffen uitstoten. De Deutscher Allergie- und Asthmabund (DAAB) raadt mensen die gevoelig zijn aan geoefende geurkaarsen te vermijden.
Ventilatie en mythes
Sommige ideeën over kaarsen kloppen niet. Volgens de raamfabrikant Velux verlagen kaarsen de luchtvochtigheid niet en voorkomen ze ook geen schimmel. Je zou honderden kaarsen tegelijk nodig hebben om dat merkbaar te maken. Binnenluchtexpert Peter Tappler adviseert daarom regelmatig te ventileren tijdens het branden van kaarsen, omdat ‘verbruikte’ lucht kan leiden tot vermoeidheid, hoofdpijn en minder concentratie.
Brandveiligheid: zo houd je het veilig
Hoewel theelichtjes onschuldig lijken, waarschuwt Stadt Neurenberg dat ze flinke brandrisico’s kunnen geven. Wanneer theelichtjes te dicht bij elkaar staan, kunnen gassen ontbranden en een steekvlam veroorzaken. Belangrijk is een minimale afstand van 10 cm tussen theelichtjes aan te houden. Brandende theelichtjes niet aanraken en decoratieve ster- of hartvormige opstellingen vermijden. In een demonstratie van SWR in het programma “Marktcheck” liep de temperatuur binnen zo’n steropstelling snel op tot 250 °C.
Bij het blussen van paraffinekaarsen is voorzichtigheid nodig. Stadt Neurenberg en DHB-Netzwerk Haushalt waarschuwen dat water en dekens meestal niet effectief zijn en de situatie kunnen verergeren. Speciale brandblussprays voor vetbranden worden aangeraden.
Milieu en duurzame alternatieven
Theelichtjes hebben ook flinke gevolgen voor het milieu. De meeste theelichtjes zitten in aluminiumhulsjes die na enkele uren bij het afval belanden. De productie van aluminium is zeer energie-intensief en schadelijk voor het milieu: het begint met bauxietwinning, wat tropisch regenwoud vernietigt, en het chemische proces laat gevaarlijk ‘rotschlamm’ achter.
Paraffine (vaak van aardolie) en stearine (vaak gemaakt van palmolie) dragen ook bij aan milieuproblemen. Deutsche Umwelthilfe meldt dat palmolieteelt ontbossing veroorzaakt, met verlies van leefgebied voor soorten en verslechtering van het klimaat.
Er zijn duurzamere alternatieven: bijenwas en eco-theelichtjes uit biomassa, die gebruikmaken van hernieuwbare afvalvetten zonder fossiele brandstoffen. De Verbraucherzentrale adviseert kaarsen met het RAL-keurmerk te kiezen, omdat die aan strikte kwaliteitscriteria voldoen. Öko-Test beveelt herbruikbare theelichthouders van glas of roestvrij staal aan, in combinatie met navulbare theelichtjes.
Terwijl we genieten van de sfeervolle gloed die kaarsen en theelichtjes in huis brengen, is het goed je bewust te zijn van de wijdverbreide risico’s en gevolgen. Door verstandige keuzes te maken, help je mee aan een veiligere en milieuvriendelijkere feestperiode.