Verlopen voedingsmiddelen: wat kun je nog veilig eten en hoelang? Van eieren tot melk, uitleg per geval
Voedselverspilling is een wereldwijd probleem. Door beter te snappen wat houdbaarheidsdata en voedselveiligheid betekenen, kunnen consumenten oud voedsel veiliger gebruiken, minder weggooien en hun gezondheid beter beschermen. Dit artikel legt uit hoe.
Wat betekenen die datums?
In Nederland zie je vaak twee termen op verpakkingen: “bij voorkeur te consumeren vóór” en “te consumeren vóór”. Laura De Gara, deskundige in de voedingswetenschappen, legt uit dat de eerste term verwijst naar de optimale kwaliteit van het product (zonder dat er direct een gezondheidsrisico is na die datum), terwijl de tweede een strikte datum is om gezondheidsproblemen te vermijden. Ze zegt: “Misschien hebben we het verschil tussen ‘bij voorkeur te consumeren vóór’ en ‘te consumeren vóór’ niet opgemerkt.”
Producten met veel water, zoals vlees, vis en zuivel, vragen extra aandacht. Pathogene bacteriën zoals Salmonella, Listeria en Escherichia coli vormen de grootste risico’s en kunnen ernstige voedselvergiftigingen veroorzaken.
Handige bewaartips
Het plannen van boodschappen en het bijhouden van houdbaarheidsdata helpt verspilling verminderen. Iets meer dan de helft van de Italianen maakt boodschappenlijstjes thuis, volgens het Osservatorio Nestlé. Dat zorgt voor meer overzicht bij aankoop en consumptie.
Invriezen beperkt ook verspilling. Let erop dat ingevroren producten tijdens transport bevroren blijven en bewaar dingen in luchtdichte verpakkingen om de houdbaarheid te verlengen. Ook het juiste plaatsen van producten in koelkast en voorraadkast, zoals voedingsdeskundigen adviseren, is belangrijk voor houdbaarheid.
Je zintuigen en wie extra moet opletten
Je zintuigen — vooral zicht en geur — helpen bepalen of voedsel nog veilig is. Laura De Gara wijst erop dat schimmel, onaangename geuren en afwijkende smaken duidelijke signalen zijn om iets niet meer te eten.
Ouderen (die minder scherp kunnen ruiken of proeven) en kinderen (die gevoeliger zijn voor smaken maar minder goed kunnen beoordelen of iets bedorven is) hebben extra aandacht nodig. Controleer voedsel bij deze groepen extra zorgvuldig voordat het wordt opgediend.
Hoe lang kun je bepaalde producten bewaren?
Elk voedingsmiddel heeft zijn eigen regels. Melk bederft snel en mag niet meer worden geconsumeerd na de houdbaarheidsdatum, vooral in warme periodes. Honing heeft daarentegen antibacteriële eigenschappen en blijft zeer stabiel.
Gedroogde pasta kan tot twee jaar na de houdbaarheidsdatum bewaard worden als het koel en droog blijft. Ingeblikte vis heeft een lange houdbaarheid van twee tot vijf jaar, en chocolade kun je vaak nog maanden na de datum eten als er geen tekenen van bederf zijn. Eieren blijven bijzonder risicovol na de houdbaarheidsdatum vanwege het mogelijke risico van Salmonella.
Het Ministero della Salute speelt een belangrijke rol in de volksgezondheid door richtlijnen te geven, bijvoorbeeld voor de controle van STEC in rauwe melk (STEC = Shiga-toxine producerende E. coli). Zulke richtlijnen zorgen ervoor dat consumenten beter geïnformeerd zijn over voedselveiligheid.
Er is een dringende noodzaak voor consumenten om verstandig om te gaan met houdbaarheidsdata en bewaarpraktijken. Die kennis helpt niet alleen voedselverspilling terug te dringen, maar zorgt ook voor een veiliger dieet. Het vermogen om kritisch te kijken naar, te ruiken aan en te proeven wat je eet, is de sleutel tot het behoud van zowel onze gezondheid als ons milieu.