Hoe sociale vaardigheden samengaan met eenzaamheid
Veel mensen die uitblinken in sociale situaties en goed zijn in het ‘lezen’ van anderen voelen zich vaak emotioneel afgesneden, wat invloed heeft op hun emotioneel welzijn. Ze leren die vaardigheden vroeg in hun leven als een manier om zich staande te houden. In gezinnen waar de “valuta van liefde” afhankelijk is van het voldoen aan bepaalde verwachtingen en regels, ontdekken kinderen snel dat goedkeuring komt door prestaties.
De verteller geeft het voorbeeld van hoge cijfers die thuis zorgden voor een warme sfeer aan tafel, terwijl gehoorzaamheid leidde tot goedkeuring. Zulke kinderen verhuizen vaak veel — van stad naar stad en van school naar school — en brengen dagen door met het observeren van speelplaatsen voordat ze de sociale regels doorhebben en zichzelf kunnen voorstellen. Als volwassene komen ze vaak over als charmant en makkelijk in de omgang, met vriendschappen die soms oppervlakkig blijven en niet altijd de gewenste diepgang bieden.
Wat er in je hoofd gebeurt als je verbinding ‘performeert’
De paradox wordt duidelijker zodra je kijkt naar de psychologische mechanismen achter sociale vaardigheden en eenzaamheid. Wat betekent het om verbinding te ‘performen’ in plaats van die echt te voelen? Onderzoek van John Cacioppo (een onderzoeker naar eenzaamheid) laat zien dat chronische eenzaamheid de manier waarop de hersenen prosociaal gedrag verwerken fundamenteel verandert, waardoor mensen meer gericht zijn op sociale bedreigingen, zoals afwijzing en uitsluiting.
Dat idee krijgt steun uit een studie uit 2021, gepubliceerd in de Personality and Social Psychology Bulletin, waaruit blijkt dat mensen met hogere niveaus van chronische eenzaamheid beter zijn in het lezen van emotionele toestanden van anderen, het detecteren van micro-expressies en het anticiperen op gevoelens. Deze hyperattunement (verhoogde gevoeligheid voor sociale signalen) lijkt een overlevingsstrategie te zijn die deze mensen hebben ontwikkeld om zich te redden in onvoorspelbare sociale omgevingen.
Op weg naar echte verbinding
Echte verbinding vraagt meer dan alleen sociale vaardigheid. Brené Brown benadrukt dat kwetsbaarheid — de bereidheid om imperfecties te tonen — een grote rol speelt bij het opbouwen van diepgaande relaties. In de praktijk betekent dat dat het belangrijk is momenten van eerlijkheid, ongemak en stilte toe te laten om echt gezien te worden zonder het ingesleten script dat veel sociale interacties bepaalt.
Persoonlijke gewoontes zoals het in real time opmerken van jezelf als je aan het monitoren bent, journaling, en kiezen voor diepgang boven breedte in relaties kunnen helpen de kloof te dichten tussen het gepresenteerde en het echte zelf. De verteller zegt ook dat therapie hen geholpen heeft inzien dat sociale vaardigheden niet de enige manier zijn om relaties te vormen, maar één van de vele benaderingen die je kunt gebruiken.
De paradox van eenzaamheid en sociale vaardigheid geeft waardevolle inzichten in menselijke interacties. Ze daagt ons uit om voorbij oppervlakkige connecties te kijken en patronen in onszelf te herkennen. Naarmate we meer leren over de complexiteit van menselijke verbondenheid, worden we uitgenodigd om meer empathie en begrip te ontwikkelen, niet alleen voor anderen maar ook voor onszelf.
