Even terugkijken: van Pangée naar Pangea Ultima
Ongeveer 200 miljoen jaar geleden begon het supercontinent Pangée uiteen te vallen, een proces dat uiteindelijk leidde tot de continenten zoals we die nu kennen. Die continentale drift (de beweging van aardplaten) wordt aangedreven door enorme mantelstromen en is nog steeds gaande. Volgens modellen zullen die krachten over ongeveer 250 miljoen jaar weer veel landmassa’s samenbrengen in een nieuw supercontinent: Pangea Ultima.
Voorspellingen wijzen erop dat de Atlantische Oceaan zal verdwijnen, terwijl de Indische Oceaan verandert in een binnenzee door het verschuiven van continenten. Specifieke verschuivingen worden genoemd, zoals dat Cuba zou samensmelten met de Verenigde Staten en dat Korea ingeklemd raakt tussen China en Japan — voorbeelden die laten zien hoe groot die tektonische bewegingen kunnen zijn.
Temperatuur en klimaat: wat staat ons te wachten?
Naast het schuiven van continenten zal de vorming van Pangea Ultima gepaard gaan met intensieve vulkanische activiteit. Studies (onder andere in het tijdschrift Nature) wijzen op een sterke toename van CO2 in de atmosfeer door die vulkanen, met als gevolg dat temperaturen op grote delen van het supercontinent boven de 40 °C kunnen uitkomen. Die droogte wordt nog verergerd door een verwachte toename van de zonhelderheid met 2,5 %. Zulke extreme veranderingen kunnen leiden tot massale uitstervingen, vooral bij zoogdieren die zich niet snel genoeg kunnen aanpassen aan hete en droge omstandigheden.
Er zijn echter regio’s die relatief gunstiger lijken. Gebieden op de huidige hogere breedtegraden, zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, zouden aanzienlijk leefbaarder kunnen blijven. Die plekken kunnen fungeren als toevluchtsoorden voor overlevende soorten (en dus belangrijker worden op ecologisch en strategisch vlak) in de toekomstige wereldkaart.
Frankrijk als toevluchtsoord in Pangea Ultima
Als de Middellandse Zee verdwijnt, komt Frankrijk niet alleen dichter bij Noord-Afrika te liggen, met nieuwe buren zoals Marokko, Algerije en Tunesië, het verschuift ook in noordelijke richting richting de Noordpool. Daarmee verandert Frankrijk geografisch in één van de weinige redelijk bewoonbare gebieden op het toekomstige supercontinent.
Die nieuwe ligging gaat gepaard met een relatief gematigd klimaat en stabielere watervoorziening, in scherp contrast met de algemene droogte op Pangea Ultima. Daardoor zou Frankrijk niet alleen ecologisch waardevol worden, maar ook sociaal gezien een baken van hoop kunnen vormen.
De mogelijke vorming van een nieuw supercontinent en de bijbehorende klimaatveranderingen tonen hoe dynamisch onze planeet is. Terwijl delen van Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en sommige streken in Noord-Afrika misschien als leefbare toevluchtsoorden dienen, zal de rest van de wereld voor ongekende uitdagingen komen te staan. Voorlopig rest ons afwachten wat de toekomst echt brengt en hoe we ons daar zo goed mogelijk op kunnen voorbereiden.
